Davul Soloları

Herkes belli bir yaratıcı itilim ve yaratıcı yetenekle doğar. Yaratıcılığı en uç noktaya kadar geliştirmek için yaratıcı doğaçlamanın pratik yapılması lazımdır. İyi bir günlük alıştırma programı her zaman doğaçlamayı da kapsar. Cümle doğaçlaması üzerinde çalışmak, davul aracılığıyla çalınan melodiyi ritimselleştirmek ya da groove vasıtasıyla bir şeyler anlatmaya çalışmak bunlardan bazılarıdır. Kelimeleri, cümleleri ya da paragrafları 12,16, ya da 32 ölçü (chorus) içinde önce basit vurgularla daha sonra da yoğun feelingler kullanarak pratik yapabilirsiniz.

Soloda hoşlandığım bir yaklaşım, onu bir şarkı gibi ele almaktır . İyi bir solist (solocu) kelime ve cümleler vasıtasıyla bir hikaye anlatır ve doruk noktasına ya da can alıcı noktaya ulaştırır. Solo belli geliştirilmemiş ritmik ve melodik fikirlerle başlar ve daha sonra solocu bu fikirleri geliştirerek hikayeyi anlatır, onu doruk noktasına ulaştırdıktan sonra solo sahnesini bir sonraki solocuya devretmeden önce dinleyicinin doruğun zirvesinden aşağı inmesine izin verir. Soloya ruh verin, bölümler arasındaki geçişleri planlayın ve şarkının melodisini ya da sözlerini düşünerek onları ritimselleştirin. Solonun iskeletini oluşturun böylece bölümleri çaldığınızda, solo dinleyici tarafından hemen fark edilir. Çünkü birkaç dakika önce duyulmuştu zaten. Çekici bir solo şarkıyı popüler yapar ve dinleyicinin ilgisini her zaman ayakta tutar. Bunun yanında dinleyiciyi mutlu etmek için yaratıcı olmanız gerekir. Aynı ya da benzer soloları her gece çalmak çok sıkıcı olabilir. Bu yüzden denemeler için performans ya da konser sırasında bir bölüm ayırın .Bunu yaparken yeteneklerinizi ve sınırlarınızı zorlamaya çalışın. Anahtar, rahat ve gevşek olmaktır. Daha önce hiç çalmadığınız ya da önceden hiç düşünmediğiniz şeyleri çaldığınızı fark edeceksiniz. Bu egzersiz yapmak gibidir.Hata yapmaktan ve risk almaktan korkmayın, çünkü, ancak bu şekilde öğrenirsiniz (ayrıca eğer hata yaparsan sadece onu tekrar et hiç kimse farkı anlamayacaktır.- Yaratıcılık ehliyeti!-).

Yaratıcılık ehliyeti bir yana, hata yapma ihtimalini aza indirgeyecek yollar vardır. İşte temel bilgiler burada işin içine giriyor. Temel bilgiler sanki davulcunun sözlüğündeki kelimeler gibidir. Bu temel bilgiler ışığında sözcüklerden cümleler oluşturur ve onları sıraya koyarız. Bu cümle dizileri bir araya getirilerek makul bir soloya dönüştürülür.

Öğrenci, olgunlaşmamış solo etütlerinden olgunlaşmış solo iletişimine geçiş aşamalarında bir çok kötü cümleler ya da sololar çalacaktır. Bunlar ancak çok tekrarlardan sonra anlaşılabilir ve lezzetli hale gelir. Çalan müziğin melodisine uygun düzeni koruyarak birçok solo çalın. Bağımsız oluşturulan sololar daha farklı bir yaratıcı disiplin gerektirir. Müziğin yapısı içinde olan sololar ise ölçü ve armoni takibi ister.

Ayrıca iyi ve farklı sololar çalabilmek için derinliği olan bir müzisyen olmanız; bunun için de sanatın diğer alanlarıyla ilgili olmanız gerekir. Resim, tiyatro, sinema vs. gibi alanlarda iyi örnekler vermiş sanatçıları (klasik ya da çağdaş) takip etmeniz ve onları analiz edebilecek kadar anlayabilmeniz; sizi ve kendi enstrümanınızı daha ayrıcalıklı ve yaratıcı kılacaktır.

Jazz üzerine yazılan birçok kitap ve makale, davulcu ve basçılar için de okunmaya değerdir. Çünkü; gitar, saksafon, piyano vs için kullanılan aynı doğaçlama elemanları davul ve bas için de kullanılır. Kendi enstrümanınızı kullanan diğer büyük müzisyenlerin sololarını dinleyin ve kopyalayın. Kaç tane solo kopyalamanıza bakmaksızın sonunda siz kendiniz gibi olacaksınız. Küçük feelingler ve atakları aynı zamanda büyük soloları da notaya alın. İyi bir solonun ana hikaye anlatma çeşitlerinden olan gerilim ve rahatlamayı çalışın. En önemli feelinglerin hangileri olduğuna karar verin ve onları nasıl ve niye kullanacağınızı bilin. Sadece cümlelerinizin ne kadar güçlü olduğu değil, aynı zamanda onları solo içinde en çok etkiyi yaratmak için ne zaman kullanacağınız da önemlidir. Gülümseyin ve doğal görünmeye çalışın. Şeklin içinde kaybolmadan melodik sololar çalabilmek çok pratik gerektiren bir disiplindir. Müziğin yapısı içerisinde soloyla hikaye anlatmanın ustası olun. Hikayenizi anlatın. Güçlü sololar çalın. Bu, benzersiz bir şekilde siz olacaktır.

Buna rağmen sanırım birçok davulcu diğer davulcuların ne çeşit ustalıklar ya da şablon hareketler (kişiye özel tekrar eden ve bazen de sıkıcı olabilen) geliştirdiğini merak eder. Yani çoğumuz dinler izler ve öğreniriz. Ama şablon hareketler çok çabuk sıkıcı hale gelebilir. Beni yanlış anlamayın, şablonlar muazzam ve teknik olarak önemli olabilir. Ama tekrarlardan kaçının ve hatırlamanız gereken, gösteri yaptığınız birçok insan davulcu değil. Onlar soloyu siz ilginç bir duruma getirmedikçe, sadece yanındaki arkadaşı ile sohbet etmek ya da içecek bir şeyler almak için iyi bir şans olarak görebilirler.

Yine aynı şekilde, hiçbir şeyin dinleyicileri basit bir groove kadar etkileyemeyeceğini söylemeliyim. Bir kez daha tekrar ediyorum gösteri yaptığınız insanlar davulcu değiller. Seyirciye el çırparak size eşlik edebilmeleri için bir şeyler yapın. Bu onların sadece bir gözlemci değil, her ne olursa olsun, onun bir parçası gibi hissetmelerini sağlar.
Ayrıca groove’dan soloya geçiş yaparken groove’da kullandığınız vurguları ve fikirleri de solonun içinde yavaş yavaş değerlendirebilirsiniz.

Solonun finali de çok zekice kurgulanmalıdır ve çok önemlidir. Çünkü bu, sizin solonuzla ilgili seyircinin duyacağı ve unutmayacağı en son şeydir. Burada davul solodan sonra parçanın devamında ne olduğuna bağlı olarak soloyu yukarıda (up) ya da aşağıda (down) bitirmek gibi iki seçeneğiniz vardır. Her iki seçenekte de teknik ustalığınızı en üst seviyede gösterebilmeniz gerekir.

Bu fikirleri değerlendirip güzel cümleler oluştururken, aynı hikaye anlatma tekniği gibi, tansiyonu yavaş yavaş yükseltir, seyirciyi gerer ve finalde de gösterişli (nadiren de olsa bazen yumuşak) bir şekilde seyirciyi rahatlatır, yani, soloyu bitirirsiniz.

Solonuz bitti ve alkışı aldınız. Tebrikler!

Bence, yaşadığımız hayat da, dünyaya karşı, bizim solomuzdur.

Hayatımızı da bilgilerimiz ve duygularımız yardımıyla ne kadar iyi kurgulayabilirsek, kendimize o derece eğlenceli ve farklı bir dünya yaratabiliriz.

Bilge Candan, 2010